Przedawnienie długu – terminy, jak je policzyć i jak podnieść zarzut w sprzeciwie

Po jakim czasie długi się przedawniają - tabela

Zasada ogólna: 6 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe i roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - 3 lata (art. 118 k.c.). Liczy się działalność wierzyciela: bank czy firma pożyczkowa dochodzą roszczeń związanych ze swoją działalnością, więc mają 3 lata. Terminów nie można skrócić ani wydłużyć umową (art. 119 k.c.). Przepisy szczególne przewidują krótsze terminy - 2 lata, a czasem tylko rok.

Jak policzyć termin przedawnienia - cztery kroki i przykłady

Licz w tej kolejności:

• Ustal dzień wymagalności - termin płatności z umowy, faktury albo harmonogramu. Od niego zaczyna się bieg (art. 120 § 1 k.c.). Jeśli termin płatności nie został oznaczony, np. przy usłudze bez ustalonej daty zapłaty, dług staje się wymagalny niezwłocznie po wezwaniu do zapłaty (art. 455 k.c.). Wtedy liczy się dzień, w którym byłby wymagalny, gdyby wierzyciel wezwał Cię w najwcześniejszym możliwym terminie (art. 120 § 1 zd. 2 k.c.).
• Dodaj właściwy termin z tabeli: 1, 2, 3 albo 6 lat.
• Przesuń koniec na 31 grudnia tego roku - dotyczy każdego terminu, który nie jest krótszy niż 2 lata; roczne terminy kończą się w dniu, który wynika z liczenia (art. 118 zd. 2 k.c.).
• Sprawdź, czy coś nie przerwało biegu. Po każdym przerwaniu termin biegnie na nowo (art. 124 § 1 k.c.).

Przy spłacie w ratach każda rata ma własny dzień wymagalności i własny termin. Przy wypowiedzianym kredycie sądy zwykle liczą termin od dnia wymagalności całego długu po wypowiedzeniu, a raty wymagalne wcześniej przedawniają się każda osobno.

Długi sprzed 9 lipca 2018 r. - przepisy przejściowe z przykładami

9 lipca 2018 r. weszła w życie ustawa z 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 1104). Skróciła ogólny termin z 10 do 6 lat, wprowadziła koniec roku kalendarzowego i zakaz dochodzenia przedawnionych roszczeń od konsumentów. Wcześniej termin dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą też wynosił 3 lata, ale bez przesunięcia na 31 grudnia. Do starych długów stosujesz art. 5 tej ustawy:

• Dług nieprzedawniony 9.07.2018 - stosujesz nowe przepisy (art. 5 ust. 1).
• Nowy termin krótszy niż dawny (6 zamiast 10 lat) - liczysz go od 9.07.2018, ale jeśli dawny termin skończyłby się wcześniej, przedawnienie następuje z jego upływem (art. 5 ust. 2).
• Dług wobec konsumenta przedawniony już przed 9.07.2018, wobec którego do tego dnia nie podniesiono zarzutu - podlega nowym skutkom, czyli nie można domagać się jego zaspokojenia (art. 5 ust. 4).
• Roszczenia przysługujące konsumentowi, np. Twoje roszczenia wobec banku, zachowują dawne terminy (art. 5 ust. 3). Ten wyjątek nie dotyczy długów, które Ty masz wobec firm.

Co przerywa bieg przedawnienia, a co nie

Bieg przerywa każda czynność przed sądem lub komornikiem przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia oraz uznanie roszczenia przez dłużnika (art. 123 § 1 pkt 1 i 2 k.c.). Po przerwaniu termin biegnie od nowa, a gdy przerwała go sprawa w sądzie lub egzekucja - dopiero od zakończenia postępowania (art. 124 k.c.).

Częściowa wpłata to najczęstsza pułapka. Przykład: rata kredytu była wymagalna 10.02.2021, więc przedawniłaby się 31.12.2024. Jeśli 5.06.2023, po telefonie windykatora, wpłaciłeś 50 zł, sąd może uznać to za uznanie długu. Wtedy termin biegnie od nowa: 3 lata to 5.06.2026, a z końcem roku - 31.12.2026.

Jak sprawdzić, czy dług jest przedawniony - lista kontrolna

Odpowiedz na sześć pytań. Potrzebujesz umowy, wezwań i wyciągów z konta.

• Kim jest pierwotny wierzyciel i czy dług wiązał się z jego działalnością gospodarczą (bank, firma pożyczkowa, operator) - to decyduje o 3 albo 6 latach.
• Jaki jest dzień wymagalności: termin płatności raty lub faktury, data wypowiedzenia umowy.
• Czy była sprawa w sądzie lub e-Sądzie. Prawomocne orzeczenie daje wierzycielowi nowe 6 lat (art. 125 § 1 k.c.).
• Czy komornik prowadził egzekucję - wniosek egzekucyjny przerywa bieg.
• Czy podpisywałeś ugodę, aneks, harmonogram albo wpłacałeś cokolwiek po terminie.
• Czy dług jest sprzed 9.07.2018 - wtedy zastosuj art. 5 ustawy z 13.04.2018.

Jeśli brakuje Ci dat, poproś wierzyciela na piśmie o kopię umowy, harmonogram i historię wpłat. Formułuj pismo tak, żeby nie przyznawać istnienia długu - prosisz o dokumenty w celu weryfikacji roszczenia.

Gdy fundusz pozwał Cię w e-Sądzie, pamiętaj, że tam można dochodzić tylko roszczeń wymagalnych w ciągu 3 lat przed wniesieniem pozwu (art. 505²⁹ᵃ k.p.c.).

Przedawnienie odsetek

Odsetki za opóźnienie należą się za każdy dzień opóźnienia (art. 481 § 1 k.c.). W orzecznictwie przyjmuje się, że przedawniają się jak świadczenia okresowe, czyli po 3 latach (art. 118 k.c.), i najpóźniej razem z należnością główną. Odsetki za najdawniejsze okresy mogą więc być przedawnione, nawet gdy kapitał nie jest - sprawdź w pozwie, od jakiej daty powód je liczy.

Sprawdź też ich wysokość. Odsetki za opóźnienie nie mogą w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 2¹ k.c.).

Przedawnienie długu u komornika

Dług stwierdzony prawomocnym nakazem lub wyrokiem przedawnia się po 6 latach (art. 125 § 1 k.c.). Każdy wniosek do komornika przerywa bieg, a w czasie egzekucji przedawnienie nie biegnie (art. 123 § 1 pkt 1 i art. 124 § 2 k.c.). Przykład: nakaz uprawomocnił się w kwietniu 2019 r., a wierzyciel do dziś nie złożył wniosku o egzekucję ani nie podjął innej czynności przerywającej bieg. Termin upłynął najpóźniej z końcem 2025 r.

Czy komornik może egzekwować dług przedawniony? Komornik nie bada zasadności długu (art. 804 § 1 k.p.c.), ale jeśli z treści tytułu wynika, że termin przedawnienia upłynął, wierzyciel musi dołączyć dokument o przerwaniu biegu (art. 797 § 1¹ k.p.c.). Bez niego komornik odmawia wszczęcia egzekucji (art. 804 § 2 k.p.c.). Nie dotyczy to odsetek wymagalnych po powstaniu tytułu.

Gdy egzekucja już trwa, a roszczenie przedawniło się przed złożeniem wniosku egzekucyjnego, możesz żądać umorzenia, jeśli wierzyciel nie wykaże dokumentem przerwania biegu (art. 825 pkt 1¹ k.p.c.). Jeśli przedawnienie nastąpiło po powstaniu tytułu, możesz wytoczyć powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.).

• Nakaz zapłaty - kiedy wejdzie komornik i jak to zatrzymać

Jak podnieść zarzut przedawnienia w sprzeciwie

Wobec konsumenta po upływie terminu nie można domagać się zaspokojenia roszczenia (art. 117 § 2¹ k.c.), więc sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu. Wyjątkowo może jednak nie uwzględnić upływu terminu ze względów słuszności, biorąc pod uwagę m.in. długość opóźnienia i jego przyczyny (art. 117¹ k.c.). Jeśli dług nie dotyczy Cię jako konsumenta, np. pochodzi z Twojej działalności, przedawnienie zadziała tylko wtedy, gdy podniesiesz zarzut (art. 117 § 2 k.c.). W obu przypadkach wpisz go do sprzeciwu wprost.

• Wyraźne zdanie: „Podnoszę zarzut przedawnienia roszczenia”.
• Daty: wymagalność, ostatnia wpłata, data pozwu - i wyliczenie, kiedy termin minął.
• Podstawa: art. 117 § 2 i § 2¹ oraz art. 118 k.c., a przy długach sprzed 9.07.2018 - art. 5 ustawy z 13.04.2018 (Dz.U. 2018 poz. 1104).
• Zastrzeżenie, że nie uznajesz roszczenia.
• Przy funduszu: zarzut niewykazania nabycia wierzytelności (art. 509 § 1 i art. 6 k.c.).

Pamiętaj, że przedawniony dług nie znika - wierzyciel może przyjąć dobrowolną wpłatę, a zwrotu świadczenia spełnionego na poczet przedawnionego roszczenia nie można żądać (art. 411 pkt 3 k.c.).

• Sprzeciw od nakazu zapłaty z zarzutem przedawnienia - podgląd za darmo
• Dostałeś nakaz zapłaty? Co dalej - 14 dni i sprzeciw

Najczęstsze pytania