Najważniejsze informacje
Ile masz czasu na odrzucenie spadku?
Sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku (art. 1015 § 1 KC) - zwykle od dowiedzenia się o śmierci bliskiej osoby. To nie zawsze dzień śmierci.
Jeśli w tym czasie nie złożysz żadnego oświadczenia, przyjmujesz spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC) - odpowiadasz za długi tylko do wartości tego, co odziedziczyłeś. Odrzucenie spadku oznacza, że nie dziedziczysz ani majątku, ani długów.
Do zachowania terminu wystarcza złożenie przed jego upływem wniosku do sądu o odebranie oświadczenia (art. 1015 § 1¹ KC). Samo oświadczenie złożysz potem na posiedzeniu. Gdy koniec terminu wypada w sobotę, niedzielę lub święto, termin upływa w najbliższy dzień roboczy (art. 115 KC).
Gdzie złożyć wniosek?
W sądzie rejonowym, w którego okręgu mieszkasz lub przebywasz (art. 640 § 1 KPC). Sąd odbiera od Ciebie oświadczenie i sam przesyła je do sądu spadku, czyli sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego.
Oświadczenie możesz też złożyć u notariusza - wtedy nie potrzebujesz wniosku do sądu, ale płacisz taksę notarialną. Jeśli toczy się już sprawa o stwierdzenie nabycia spadku, oświadczenie można złożyć w jej toku w sądzie spadku.
Co się dzieje po odrzuceniu spadku?
Jesteś traktowany tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 KC). Jeśli jesteś dzieckiem, wnukiem albo rodzeństwem zmarłego i dziedziczysz z ustawy, Twój udział przechodzi na Twoje dzieci (art. 931 § 2 i art. 932 § 5 KC). W innych przypadkach, np. gdy odrzuca małżonek, udział przypada pozostałym spadkobiercom ustawowym.
Dlatego po odrzuceniu spadku przez rodzica często trzeba odrzucić spadek także w imieniu małoletnich dzieci. Oświadczenia nie można odwołać (art. 1018 § 2 KC).
Odrzucenie spadku w imieniu dziecka - kiedy bez zgody sądu?
Od 15 listopada 2023 r. rodzice nie potrzebują zezwolenia sądu, gdy łącznie: dziecko jest powołane do spadku dlatego, że rodzic wcześniej spadek odrzucił, oświadczenie składają oboje rodzice albo jeden za zgodą drugiego, a spadek odrzucają też inni zstępni rodziców - pozostałe dzieci, a jeśli któreś z nich odrzuciło spadek, także jego dzieci (art. 101 § 4 KRO).
Jeśli władzę rodzicielską ma tylko jeden rodzic, bo drugi nie żyje albo został jej pozbawiony, zgoda drugiego rodzica nie jest potrzebna - tak wynika z uzasadnienia nowelizacji i informacji sądów.
Rodzic oświadcza wtedy o swojej władzy rodzicielskiej, zgodzie drugiego rodzica, wcześniejszym odrzuceniu spadku i odrzuceniu go przez innych zstępnych - pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 641 § 3¹ i § 3² KPC). Jedno oświadczenie może dotyczyć kilkorga dzieci.
W innych sytuacjach, np. gdy dziecko dziedziczy bezpośrednio albo rodzice się nie zgadzają, najpierw trzeba uzyskać zezwolenie sądu opiekuńczego (a gdy toczy się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku - sądu spadku). Na czas tego postępowania termin 6 miesięcy jest zawieszony (art. 1015 § 1² KC).
Ile to kosztuje?
Opłata sądowa od wniosku o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku wynosi 100 zł (art. 49 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Sądy w praktyce pobierają 100 zł od każdej osoby, w imieniu której składa się oświadczenie (opłata z art. 49 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c.) - przy dwojgu dzieciach przygotuj 200 zł.
